Luchtacrobaat in wit en zwart

Huiszwaluwen zijn makkelijk te herkennen aan hun gevorkte staart, hun witte onderkant en stuit (plekje net boven de staart) en hun zwarte tot metaalblauwe vleugels en bovenrug. Huiszwaluwen zijn ongeveer 12 cm lang. Hun vleugelspanwijdte meet 26 tot 29 cm.

Om de vlucht van de huiszwaluw te kunnen volgen moet je je ogen knijpen. Ze draaien, buitelen, wenden en keren boven tuinen en landerijen. Ze scheren vlak langs daken tot hoog in de lucht. Op mooie zomerdagen horen we hun heldere roep ‘prrrit – prrrit’. Een heerlijk gekwetter.

Van rotsen en kliffen naar steden en dorpen

De huiszwaluw broedt van nature aan kliffen en rotsen. In ons vlakke en zandige land komen echter geen natuurlijke kliffen en rotsen voor. Hier doet de huiszwaluw dan ook zijn naam alle eer aan en bevestigt hij zijn halfkomvormige nest aan gevels, bruggen en andere menselijke bouwwerken in dorpen en stadsranden.

Niet elke gevel is geschikt voor huiszwaluwen! De kieskeurige diertjes hebben een voorkeur voor bleke dakoversteken tegen een wat donkerdere achtergrond. Bovendien moet er voor de bouw van het nest binnen een straal van 200 meter voldoende modder, klei of leem te vinden zijn. Daarnaast is de aanwezigheid van voldoende insecten in de omgeving een absolute must.

Het nest van de huiszwaluw wordt volledig eigenhandig opgemetst. Huiszwaluwen zijn dan ook zeer bedreven metselaars. Het mannetje draagt kleine balletjes modder aan waarmee het vrouwtje laagje voor laagje het nest metselt. De binnenzijde wordt extra comfortabel afgewerkt met grasjes, pluisjes en veertjes.

Samen broeden, des te gezelliger

Huiszwaluwen broeden meestal in groep ('kolonies') waardoor je vaak meerdere nesten bij elkaar aantreft. Het grootste deel van de zwaluwen keert jaarlijks terug naar de zelfde buurt én zelfs naar hetzelfde nest. Nesten van vorige jaren worden hierbij dikwijls opnieuw gebruikt.

Een huiszwaluwenpaar brengt per jaar 2 à 3 broedsels groot. Per broedsel worden een viertal glanzend witte eitjes gelegd. Na 2 à 3 weken worden de jongen geboren. Ze worden 3 weken op het nest gevoederd.

Nuttige veelvraat

Huiszwaluwen zijn insecteneters. Ze jagen al vliegend met snelle en sierlijke wendingen. Een koppeltje dat twee broedsels grootbrengt met telkens twee jongen verorbert op een seizoen zo'n 5 miljoen insecten!

Levensgevaarlijke reis

Huiswaluwen zijn echte trekvogels. Vanaf begin april tot eind oktober kan je de vogels bij ons aantreffen. De winter brengen ze echter door in Afrika, in een brede strook ten zuiden van de Sahara. Daar overwinteren ze hoog in de lucht, boven de Afrikaanse oerwouden en gebergten.

Slecht weer en vogelvangst maken van de trektocht een hachelijke onderneming. Gemiddeld keert maar één op de vier zwaluwen het daaropvolgende jaar terug naar de nestplaats.

Vijf voor twaalf…

Het gaat niet goed met de Huiszwaluw in Vlaanderen. In ons gewest broeden momenteel jaarlijks nog slechts 8.000 tot 10.000 koppels. In vergelijking met de jaren 70 is dit een terugval van maar liefst 90 %. Hoog tijd voor actie dus!