De Schelde vormde hier (Wichelen en Berlare) twee belangrijke landschappen. De rivier zette zandduinen af, waar heide welig groeide. Daarnaast overstroomde de Schelde in de meersen of erlangs gelegen graslanden. Vandaar de naam "Heidemeersen".

De meersen fungeren vandaag als gecontroleerd overstromingsgebied en de vegetatie bestaat voornamelijk uit grote vossenstaartgraslanden met fragmenten van dotterbloemhooilanden. De opvallendste broedvogel is hier de grutto (tot 4 koppels). Op het rivierduin zijn struisgraslanden terug te vinden met soorten als zandzegge, zandblauwtje en muizenoortje. Het rivierduin herbergt eveneens relictpopulaties van het bruin blauwtje en levenbarende hagedis.

De Heidemeersen worden beheerd door Natuurpunt Dendermonding.