Interview: Eerste hulp bij visvijvers

Heeft je visvijver te kampen met troebel water, een gebrek aan waterplanten of misschien zelfs vissterfte? We spraken met collega's Nick en Tobi over het nut van visvijvers en hoe je je visvijver omvormt tot een klein paradijs.



Delen

Visvijvers zijn waardevolle plekken in ons landschap. Ze bieden rust en verkoeling en verschillende diersoorten vinden er voedsel en schuilplaatsen. Veel vijvers kampen echter met troebel water, een gebrek aan waterplanten en zelfs vissterfte. Gelukkig kan dat anders! Door waterplanten meer ruimte te geven, goed visbeheer en oevers natuurlijk in te richten krijg je een gezonde vijver die een fijne plek is voor vissen, dieren én de mens. We spraken met collega's Nick en Tobi over het nut van visvijvers en hoe je je visvijver omvormt tot een klein paradijs.

Voor wie jullie nog niet kent: wat doet Regionaal Landschap Schelde-Durme precies?

Nick: "Regionaal Landschap Schelde-Durme is één van de 18 erkende Regionale Landschappen in Vlaanderen. We werken aan het behoud en de versterking van natuur, landschap en erfgoed in 22 gemeentes en steden in provincies Oost-Vlaanderen en Antwerpen. We doen dit samen met diverse stakeholders zoals buurtbewoners, overheden, verenigingen, natuurbeheerders, scholen, landbouwers en particulieren en met aandacht voor de eigenheid van de streek, de open ruimte, de mens, natuur, klimaat en erfgoed. Dit doen we via verschillende projecten van heel lokaal tot gebiedsgericht. We geven bijvoorbeeld advies bij de aanplant van kleine landschapselementen, werken aan het herstel en de bevordering van trage wegen en onze biodiversiteit, de ontwikkeling van klimaatrobuuste publieke plekken en speelplaatsen én gaan de strijd aan met waterschaarste en droogte via de Blue Deal. Alles draait om samen werk maken van een mooi, leefbaar en klimaatrobuust landschap."

Hoe ondersteunen jullie eigenaars van visvijvers?

Tobi: "Iedereen met vragen rond natuurlijke visvijvers kan bij ons terecht: of je nu advies wil, zelf aan de slag wil met bijvoorbeeld een slibruiming
of dit liever uitbesteedt. We bekijken samen met de eigenaar elke vijver ter plaatse, stellen een advies op maat op en ondersteunen bij de realisatie."

Waar liggen de grootste kansen voor visvijvers?

Nick: "Veel visvijvers hebben steile oevers. Dat is goed voor soorten zoals de ijsvogel – die in onbegroeide, steile oevers een nest graaft - , maar ze hollen makkelijk uit – en kunnen op termijn instorten of afkalven. We raden daarom aan om oevers te verflauwen en meer te laten slingeren. Zo krijgt de vijver een natuurlijker uitzicht en een gunstiger klimaat voor planten en dieren doordat komen er door meer ondiepe zones zonlicht tot aan de bodem komt en het water sneller opwarmt. Waterplanten nemen onder meer voedsel uit het water, waardoor de kans op algengroei verkleint en geven zuurstof af in het water waar vissen en amfibieën zoals salamanders, kikkers en de pad van mee profiteren.

Tobi: "Verschillende visjes en watervogels vinden in oeverplanten zoals riet of lisdodde bovendien plaats om te schuilen. Verder gebruiken insecten water voor de voortplanting en gebruiken vleermuizen het als drinkwater. En ken je paarse bloemetjes van de kattenstaart? Insecten profiteren mee van de paarse bloemen van de kattenstaart voor nectar en stuifmeel."

Nick: "Ook het soort vissen spelen een rol. Een vijver met enkel grote karpers raakt sneller uit balans, een mix van soorten zoals karper, brasem, baars, rietvoorn en snoek houdt het ecosysteem gezond.Maar elke vijver is uniek en bekijken we case per case. Ons doel is steeds om de conditie van de vijver te verbeteren door in te zetten op helder(der) water en bevordering van de biodiversiteit."

Wat met slib?

Tobi: "Elke vijver heeft een sliblaag (organisch materiaal op de bodem zoals bladeren en afgestorven waterplanten) nodig. Bacteriën en insectenlarven zoals libellen, juffers en kevers  die in het slib leven breken het organisch materiaal af en vormen zo een belangrijke voedingsbron voor vissen. Maar te veel slib is schadelijk: het veroorzaakt zuurstoftekort. Vissen die in het water woelen, overmatig voederen en bladval doen de sliblaag sneller aangroeien. Richtlijn: maximaal een derde van de vijverdiepte. Ligt er meer? Dan is ruimen aangeraden."

Welke tips geven jullie vaak mee aan eigenaars?

Nick: "We zien vaak aandachtspuntjes waar mensen vaak niet bij stil staan. Visvijvers liggen vaak in een landschappelijk waardevol gebied en zijn een stukje in een groter geheel. Dieren of planten zullen gebruikmaken van jouw perceel om hun leefgebied te vergroten. Nachtelijke verlichting of een draadomheining is echter nefast voor veel soorten. Nachtverlichting bijvoorbeeld zorgt er voor dat lichtschuwe soorten zoals vleermuizen niet op muggen kunnen jagen. Of een egel die niet door een omheining kan kruipen. Denk dus goed na over wat je doet met je perceel, schakel verlichting enkel in als het nodig is en laat hier en daar openingen in je omheining, of nog veel beter, vervang deze door een mooie heg die in het voorjaar talrijke bloesems geeft!"

© Lars Soerink

Ik ben eigenaar van een visvijver. Wat kan RLSD voor mij betekenen?

Nick: "Voor advies over de herinrichting van je visvijver en ondersteuning bij de uitvoering kan je terecht bij de medewerkers van de Regionale Landschappen. Neem vrijblijvend contact op met al je vragen rond natuur en landschap of voor gratis advies over het beheer van je visvijver. Bekijk alvast onze brochure met praktische tips hoe je met kleine ingrepen jouw visvijver kan verbeteren voor meer helderheid, natuur én visplezier."

Naar de brochure