Otter

Biodiversiteit



Delen

Over dit project

De otter liet zich 30 jaar lang niet zien in België. Was hij er gewoon niet of verstopte hij zich te goed? Sinds 2012 duiken er af en toe sporen op die wijzen op de aanwezigheid van een otter op verschillende plaatsen in België. Maar voordat de otter België terug als een geschikte habitat zal beschouwen, ligt er op veel plaatsen nog wel wat werk op de plank. 

Uit onderzoek van WWF, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en Universiteit Antwerpen uit 2019 blijkt dat de Scheldevallei veel opportuniteiten heeft voor de otter. De Scheldevallei is de enige gekende plaats waar de otter zich in Vlaanderen opnieuw voortplant. Otters zijn erg territoriaal en hebben grote oppervlaktes nodig om te kunnen gedijen. Onze regio beschikt al over 40 km² prima otterhabitat. Mits de nodige inspanningen kan daar nog eens 20 km² aan toegevoegd worden! 

Daarom startte WWF samen met het Agentschap voor Natuur en Bos, Regionaal Landschap Rivierenland en ons Regionaal Landschap Schelde-Durme project Otterland om samen met vele lokale partners van de Scheldevallei opnieuw een otterparadijs te maken.

In tussentijd maakte de Vlaamse overheid ook een soortenbeschermingsprogramma op voor de otter en werken we mee aan een Europees Interregproject ‘Otter over de grens’.

 

Projectinfo

Wanneer? Jaarrond

Waar? De Scheldevallei (van Destelbergen/Wetteren tot Kruibeke/Rumst)

Meer weten? Contacteer Robbert Schepers voor meer informatie (robbert@rlsd.be - 0499 99 68 41)

De terugkeer van de otter

Waarom is dit belangrijk?

De terugkeer van de otter is een hoopvol symbool voor de heropleving van de Schelde als levensader doorheen Vlaanderen.

Door de habitat van de otter te verbeteren ... 

  • helpen we heel wat andere soorten (vispopulaties, insecten, vogels en andere soorten die mee genieten van de natuur die naast waterlopen herleeft) 
  • beschermen we de mens beter tegen wateroverlast
  • helpen we zoetwatervoorraden beter te beschermen en te zuiveren
  • zorgen we voor meer mogelijkheden tot ontspanning en toerisme

De habitat van de otter verbeteren is dus niet enkel positief voor de otter zelf, maar ook voor andere diersoorten én voor de mens.

Mogelijke ingrepen

Mogelijke ingrepen om het leefgebied van de otter aanzienlijk uit te breiden zijn:

  • zorgen voor meer meanderende rivieren en beken
  • investeren in dichtbegroeide oevers
  • rust- en nestplaatsen voorzien waar nauwelijks mensen komen
  • gebieden met vervuild water saneren
  • nieuwe watervervuiling tegengaan
  • verkeersslachtoffers proberen te vermijden met looprichels, natuurlijke oevers of tunnels onder bruggen

Via communicatie en sensibilisatie werken we aan een draagvlak voor de terugkeer van de otter. 

Otter habitat

Het project Otterland concentreert zich op de terugkeer van de otter in volgende gebieden in Vlaanderen:

De Scheldevallei

  • Rivierpark Scheldevallei (van Destelbergen/Wetteren tot Kruibeke/Rumst)
  • De Antitankgracht (van Berendrecht tot Oelegem)

Het Maasbekken

  • Rivierpark Maasvallei
  • Grenspark Kempen-Broek

De kaarten hieronder geven meer detail.

Interregproject Otter over de grens

Op 1 april 2024 ging het Europees project Otter over de grens van start. Dit project heeft als doel om het leefgebied van de otter in de grensregio van Vlaanderen en Nederland te verbeteren en wordt ondersteund door het Interregprogramma Vlaanderen – Nederland van de Europese Unie. 

Kostprijs: €3.022.958,05 waarvan €1.499.979,02 bijgedragen wordt door Interreg. 

Looptijd: 1 april 2024  tot en met 31 maart 2027

Partners: Agentschap voor Natuur en Bos, Durme VZW, gemeente Breda, Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Limburgs Landschap vzw, Provincie Antwerpen, Provincie Oost-Vlaanderen, Regionaal Landschap De Voorkempen, Regionaal Landschap Kempen en Maasland, Regionaal Landschap Rivierenland, Regionaal Landschap Schelde-Durme, Stichting ARK, Vlaamse Milieumaatschappij, Waterschap Brabantse Delta, WWF België en Zoogdiervereniging Nederland. 

Lees meer over project Otter over de grens

Wat gaan we allemaal doen?

Sinds 2012 wordt de otter van tijd tot tijd opnieuw waargenomen in de Schelde- en Maasvallei. In Nederland doet de otter het goed in het noorden, maar in het zuiden heeft de soort nog een lange weg af te leggen. Zestien partijen – van overheden tot natuurverenigingen – gaan nu aan de slag om het leefgebied van de otter te verbeteren, uit te breiden en met elkaar te verbinden. 

Er wordt gewerkt aan een grensoverschrijdende corridor via de Mark die de Biesbosch moet verbinden met de Antitankgracht en de Scheldevallei en in Nederlands en Belgisch Limburg via het Kempenbroek. Daarnaast is er aandacht voor het verbeteren van het leefgebied in onder andere de Scheldevallei door herstel van moerasgebied. Ook moeten we zorgen dat otters zich veilig door het landschap kunnen verplaatsen door wegen en kanalen te ontsnipperen. Het verkeer is immers een van de grootste doodsoorzaken bij otters. Ook willen we met dit project de kennis over de verspreiding van de otter verhogen. Wetenschappers van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) zullen daarvoor gebruik maken van e-DNA (waarbij e staat voor environmental). Met deze techniek kunnen waterstalen onderzocht worden op de aan- of afwezigheid van DNA van otter. Voor een soort die schuw is en zich niet snel laat opmerken is deze monitoringtechniek veelbelovend. Tot slot zetten we in op de sensibilisatie van allerlei partijen om te zorgen dat er bij bvb. weg- en waterloopbeheerders meer aandacht is voor de noden van de otter. 

Terugblik: Internationale Otterconferentie 2026

Met maar liefst 270 deelnemers kijken we terug op een bijzonder geslaagde Europese Otterconferentie die we samen met de partners van het Interregproject Otter over de grens organiseerden onder leiding van WWF België. Experts uit binnen- en buitenland belichtten onder meer de verspreiding van de Europese otter, hoe we kunnen samenleven met otter, ecotoxicologie en de otter als indicator voor milieugezondheid. Ook de aanwezigheid van otter in België, Frankrijk en in stedelijke omgevingen, natuureducatie en otterveilige fuiken kwamen aan bod. Collega Robbert ging dieper in op hoe we in de Scheldevallei werken aan veilige verbindingen voor otter door het voorzien van veilige doorgangen op plaatsen waar wegen en waterlopen kruisen. Dankjewel voor jullie komst! Samen blijven we ons verder inzetten voor een waar otterparadijs in de Scheldevallei! Kon je er niet bij zijn? Neem een kijkje bij de sfeerbeelden en presentaties.

© Provincie Antwerpen/Tom Cornille/WWF-Belgium/Emma Maris

Olga de otter neemt je mee op pad aan het Donkmeer in Berlare

Ter gelegenheid van Wereldotterdag lanceerden de partners in het Interregproject Otter over de grens de gloednieuwe otterwandeling aan het Donkmeer in Berlare die je kan volgen via de ErfgoedApp. Olga de otter neemt je tijdens de wandeling mee door de geschiedenis van de otter in Vlaanderen. De wandeling werd uitgewerkt door enkele geschiedenisstudenten van Universiteit Gent. Met onderzoek naar de gedeelde geschiedenis van natuur en mens leverden deze historici een bijdrage aan de hedendaagse vraagstukken rond biodiversiteit.

In het bezoekerscentrum vind je nog meer leuke otterweetjes. RLSD is een van de partners in het project en werkt met tal van organisaties samen om het leefgebied van de otter in Nationaal Park Scheldevallei te verbeteren. Tv Oost kwam een kijkje nemen voor een reportage.

Meer info vind je hier.

Adopteer een otter!

Na tientallen jaren zien we af en toe de otter weer opduiken in België. Goed nieuws dus voor onze biodiversiteit!  Helaas is de otter in België nog steeds met uitsterven bedreigd. Via WWF-Belgium kan je nu symbolisch een otter adopteren. Dankzij jouw steun kunnen we de otter nog beter beschermen én van de Scheldevallei een waar otterparadijs te maken! 
 
Alle info vind je hier.

Otterexpo: Olga de otter

Knijpen otters hun neus dicht onder water? Blijven er soms graatjes steken in hun keel? En waarom zwemmen otters niet onder bruggen? Dat en veel meer ontdek je tijdens Olga de otter, een reizende tentoonstelling over de otter in Vlaanderen.

Alle praktische info vind je hier.

© WWF

Interessant materiaal

Lespakket biodiversiteit en klimaat

© WWF

Ben je leraar? WWF ontwikkelde nieuw lesmateriaal dat leerlingen van 6 tot 12 jaar meeneemt op een spannend avontuur in de wereld rondom ons. Via beestige liedjes van Radio Oorwoud en speelse opdrachten en met Olga de Otter als gids leren leerlingen over biodiversiteit, klimaatverandering en andere milieugerelateerde thema’s. Het lessenpakket en de lerarenhandleiding download je gratis via de website van WWF. 

Naar het lesmateriaal

Educatief pakket voor scholen

© Lars Soerink, Vilda

Om kinderen bewust te maken van het belang van de otter lanceerde WWF een educatief pakket voor scholen. De map bevat 10 thematische steekkaarten en neemt de klas mee op ontdekkingsreis rond de otter. Het lespakket download je volledig gratis.

Naar het lesmateriaal

Webinar - Verkeersknelpunten

© Pixabay

Melanie Pekel werkt rond de terugkeer van grote zoogdieren. Zo werkt ze onder meer aan de monitoring van otters, het in kaart brengen van knelpunten en het vinden van oplossingen. In dit webinar ontdek je meer over ecologische ontsnippering voor otters.

Bekijk de webinar

Otterpodcast

© Het Geluidshuis

Het Geluidshuis trok met de vraag ‘Hebben otters soms last van graatjes in hun keel?’ naar Céline De Caluwé van WWF. Deze grappige en speelse podcast over de otter en zijn bedreigingen werd gemaakt op maat van kinds.

Beluister de otterpodcast

Webinar - Project Otterland

© Lars Soerink, Vilda

In dit webinar kom je alles te weten over de otter. We starten met een leuke otterquiz en komen te weten waarom het zo'n goed nieuws is dat de otter terugkeerde naar Vlaanderen én hoe we deze terugkeer verder kunnen ondersteunen.

Bekijk het webinar

Webinar

Waar leven otters, wat eten ze en wat is hun grootste bedreiging? Hugh Jansman (Wageningen Environmental Research) vertelt het je allemaal. Céline De Caluwé (WWF-België) legt uit hoe het met de otters in België gesteld is.

Bekijk het webinar

Misschien vind je dit ook interessant:

Ontdek onze projecten
© Wesley Poelman
Vleermuizen
© Rollin Verlinde, Vilda
Contacteer ons
© Miles Burke