Water
Moerbeke-Polder is het uniek grensgebied tussen Vlaanderen en Nederland waar de Moervaartdepressie, de dekzandrug Maldegem-Stekene en de Zeeuwse kreken met elkaar verbonden zijn. De uitdagingen in Moerbeke-Polder zijn herkenbaar: periodes van waterschaarste en extreme droogte worden er afgewisseld met piekafvoeren en lokale wateroverlast. Door het samenspel van geomorfologie en historisch landgebruik heeft het gebied groot potentieel voor een natuurlijke zoetwatersponsfunctie voor landbouw, natuur en drinkwaterproductie. Met weinig ingrepen kan de waterzekerheid strategisch worden vergroot.
Samen met lokale besturen, landbouwers, waterbeheerders en andere stakeholders - ook over de grens - breiden we deze ingrepen in detail en in onderlinge afstemming uit. Door middel van watersysteemanalyse, een permanent monitoringsysteem en co-creatie werken we als gebiedscoalitie aan een watersysteem dat beter bestand is tegen zowel droogte als wateroverlast.
Centraal in het LEADER-project staan de twee veldlabo’s die functioneren als experimenteerruimtes in co-creatie met stakeholders.
Veldlabo 1 (Pereboomsgat) focust op dynamisch beheer van oppervlaktewaterpeilen. Het doel is om de waterbeschikbaarheid voor natuur en landbouw te verbeteren, waarbij ook de invloed op het grondwater wordt meegenomen.
Veldlabo 2 (Moervaart) richt zich op de activering van de Oostvaart (een oude turfgracht) en de stimulatie van infiltratie van water uit de Moervaart in de dekzandrug. Zo werken we aan ondergrondse opslag van water en een grotere waterbeschikbaarheid voor deze grensregio.
Op 5 maart vond het startevent plaats van het project. Een grote opkomst en betrokkenheid tonen hoe sterk het thema leeft in de regio. Tijdens enkele workshops gingen we met bezoekers in gesprek rond drie centrale vragen: wat verwachten we van dit traject, waar liggen de kansen en knelpunten in het gebied en hoe kunnen we het watersysteem het best monitoren?
De workshops brachten heel wat lokale kennis met zich mee zoals welke concrete zones als te nat of te droog worden ervaren, de werking en afstelling van stuwen, de afwatering van lagergelegeven percelen en de impact van hoogteverschillen in het gebied. Daarnaast werd het belang benadrukt van waterkwaliteit: zonder aanpak van lozingen en riolering is hergebruik van water niet evident. Tot slot keken we ook naar bredere randvoorwaarden zoals de invloed van drinkwaterwinning, de bescherming van erfgoed langs de Oostvaart en de nood aan afstemming over waterbeheer over de landsgrens heen. Ook het netwerk peilbuizen en sensoren van de veldlabo's werd kritisch bekeken. Daarbij bleek hoe belangrijk het is om meetpunten zorgvuldig te kiezen: representatief voor het systeem, maar ook praktisch haalbaar op het terrein.
De inzichten uit de workshops vormen een waardevolle basis voor de ontwikkeling van concrete maatregelen en de opmaak van geïntegreerde waterbeheersstrategiëen. Het is duidelijk dat er veel kennis, betrokkenheid en bereidheid tot samenwerking aanwezig is in de (grens)regio. Tegelijk kwam ook de complexiteit naar boven van het watersysteem en de vele belangen die er samenkomen. Waterzekere Moerbeke-Polder zet daarom sterk in op co-creatie: samen leren, testen en bijsturen. De inzichten uit de workshops vormen een belangrijke eerste stap in dit traject. De komende maanden gaan we verder aan de slag met metingen, analyses en het uitwerken van mogelijke maatregelen, steeds in nauwe dialoog met de betrokken actoren.
